Trong những năm gần đây, nhượng quyền thương mại (franchise) đã trở thành một trong những mô hình kinh doanh bùng nổ và mang lại lợi nhuận khổng lồ tại Việt Nam. Từ các chuỗi cà phê, trà sữa, thức ăn nhanh cho đến các dịch vụ bán lẻ, giáo dục, franchise giúp các nhà đầu tư nhân rộng mô hình kinh doanh một cách nhanh chóng.

Tuy nhiên, đằng sau sự hào nhoáng của lợi nhuận là một hệ thống các quy định pháp lý vô cùng chặt chẽ. Để tránh những rủi ro tranh chấp “tiền mất tật mang”, nhà đầu tư (cả Bên nhượng quyền và Bên nhận quyền) cần nắm rõ các quy định pháp luật dưới đây.

1. Nhượng quyền thương mại (Franchise) theo pháp luật là gì?

Theo pháp luật Việt Nam, nhượng quyền thương mại không chỉ đơn thuần là việc “bán thương hiệu” mà là một hoạt động thương mại toàn diện.

Cụ thể, Bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu Bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo các điều kiện:

• Việc mua bán phải được tiến hành theo cách thức tổ chức kinh doanh do Bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của Bên nhượng quyền.

• Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho Bên nhận quyền trong việc điều hành công việc kinh doanh.

Cơ sở pháp lý: Điều 284 Luật Thương mại năm 2005.

2. Điều kiện để tiến hành nhượng quyền thương hiệu tại Việt Nam

Pháp luật quy định rất rõ ràng về điều kiện đối với các chủ thể tham gia vào hệ thống nhượng quyền để đảm bảo tính ổn định và khả thi của mô hình kinh doanh.

Đối với Bên nhượng quyền (Franchisor): Thương nhân được phép cấp quyền thương mại khi hệ thống kinh doanh dự định dùng để nhượng quyền đã hoạt động ít nhất 01 năm. (Lưu ý: Trước đây, pháp luật yêu cầu cả Bên nhận quyền cũng phải đáp ứng các điều kiện khắt khe về đăng ký kinh doanh, nhưng quy định này hiện đã được bãi bỏ để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư).

Cơ sở pháp lý: Điều 5 Nghị định 35/2006/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 120/2011/NĐ-CP và Nghị định 08/2018/NĐ-CP).

3. Thủ tục đăng ký hoạt động nhượng quyền thương mại

Đây là bước cực kỳ quan trọng mà nhiều doanh nghiệp thường bỏ quên dẫn đến bị xử phạt hành chính nặng nề. Tùy thuộc vào tính chất của chuỗi nhượng quyền mà thủ tục sẽ khác nhau:

• Nhượng quyền từ nước ngoài vào Việt Nam (Inbound Franchise): Bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký hoạt động nhượng quyền thương mại tại Bộ Công Thương trước khi tiến hành hoạt động nhượng quyền.

• Nhượng quyền trong nước (Domestic Franchise) và từ Việt Nam ra nước ngoài (Outbound Franchise): Không phải đăng ký nhượng quyền, nhưng phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ cho Sở Công Thương tại địa phương nơi thương nhân đăng ký kinh doanh.

Cơ sở pháp lý: Điều 17 Nghị định 35/2006/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 120/2011/NĐ-CP).

4. Hợp đồng nhượng quyền thương mại: Các điểm cần lưu ý

Hợp đồng nhượng quyền là “xương sống” của toàn bộ giao dịch. Pháp luật yêu cầu hợp đồng phải được lập thành văn bản hoặc bằng hình thức có giá trị pháp lý tương đương.

Một hợp đồng nhượng quyền chuẩn chỉnh cần phải có các nội dung chủ yếu sau để bảo vệ quyền lợi của cả hai bên:

1. Nội dung của quyền thương mại (Bao gồm những tài sản sở hữu trí tuệ nào? Phạm vi lãnh thổ là ở đâu?).

2. Quyền và nghĩa vụ của Bên nhượng quyền (Đào tạo, cung cấp nguyên vật liệu, hỗ trợ marketing…).

3. Quyền và nghĩa vụ của Bên nhận quyền (Tuân thủ tiêu chuẩn chất lượng, bảo mật thông tin…).

4. Giá cả, phí nhượng quyền định kỳ và phương thức thanh toán.

5. Thời hạn hiệu lực của hợp đồng và các điều kiện gia hạn, chấm dứt hợp đồng trước hạn.

6. Cơ chế giải quyết tranh chấp (Tòa án hay Trọng tài thương mại).

Cơ sở pháp lý: Điều 285 Luật Thương mại 2005 và Điều 11 Nghị định 35/2006/NĐ-CP.

5. Rủi ro pháp lý thường gặp khi nhượng quyền

Thực tiễn tư vấn của BKC Law cho thấy, các bên tham gia nhượng quyền thường gặp phải các rủi ro sau:

• Vi phạm sở hữu trí tuệ: Bên nhận quyền tự ý thay đổi logo, công thức hoặc sử dụng thương hiệu ngoài phạm vi hợp đồng.

• Tranh chấp về “Phí nhượng quyền”: Không làm rõ các loại phí ẩn (phí marketing, phí phần mềm, phí quản lý hệ thống…) dẫn đến xung đột khi vận hành.

• Bên nhượng quyền không hỗ trợ đúng cam kết: “Đem con bỏ chợ” sau khi đã thu tiền phí nhượng quyền ban đầu (Franchise fee).

Liên hệ với chúng tôi

Hoạt động nhượng quyền thương mại luôn đi kèm với những hợp đồng phức tạp và các quy định pháp luật đan xen giữa Luật Thương mại, Luật Sở hữu trí tuệ và Luật Cạnh tranh.

Dịch vụ tư vấn pháp lý về Nhượng quyền thương mại (Franchise) của BKC Law cung cấp giải pháp toàn diện cho các doanh nhân và nhà đầu tư. Chúng tôi hỗ trợ khách hàng từ việc thẩm định hồ sơ pháp lý của Bên nhượng quyền, soạn thảo và rà soát Hợp đồng nhượng quyền chặt chẽ, cho đến việc đại diện thực hiện thủ tục đăng ký tại Bộ Công Thương/Sở Công Thương.

Với đội ngũ luật sư thâm niên nhiều năm kinh nghiệm, kiến thức pháp lý vững vàng và khả năng tư vấn song ngữ tốt, BKC LAW tự tin là đối tác pháp lý tốt nhất trên thị trường để bảo vệ quyền lợi tối đa cho chuỗi kinh doanh của bạn.

Để được tư vấn pháp luật  tại BKC Law, bạn có thể liên hệ với Luật sư của chúng tôi theo các thông tin sau:

• Điện thoại: 0901 3333 41

• Email: info@bkclaw.vn

• VP Quận 1: Tầng 9 Tòa nhà Diamond Plaza, 34 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, Tp. Hồ Chí Minh

• VP Bình Tân: 41 Tên Lửa, Phường An Lạc, Tp. Hồ Chí Minh