Thành lập công ty FDI ngành nhà hàng, ăn uống tại Việt Nam thì có cần xin giấy phép bán lẻ hay không?

Gần đây, trong quá trình tư vấn chiến lược mở rộng cho các chuỗi nhà hàng có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, BKC nhận thấy một vướng mắc pháp lý đang gây khá nhiều tranh cãi liên quan đến Giấy phép bán lẻ. Cụ thể, nhiều nhà đầu tư tin rằng hoạt động kinh doanh nhà hàng thuần túy mặc nhiên không yêu cầu loại giấy phép này. Tuy nhiên, thực tế lại cảnh báo một ranh giới rất mong manh: khi mô hình mở rộng sang việc bán kèm các sản phẩm mang về như gia vị, thực phẩm đóng gói có hạn sử dụng hoặc phân phối qua sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện thủ tục cấp phép.

Vậy, cơ quan quản lý nhà nước đang định hình lằn ranh giữa dịch vụ ăn uống và bán lẻ hàng hóa như thế nào? Doanh nghiệp FDI cần cẩn trọng trước những rủi ro tuân thủ nào để tránh bị xử phạt? Hãy cùng BKC bóc tách chi tiết vấn đề này ngay dưới đây.

Giấy phép bán lẻ là gì?

Giấy phép bán lẻ là tên gọi thường dùng của Giấy phép kinh doanh được hiểu là một loại văn bản pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho cá nhân hoặc tổ chức, cho phép họ thực hiện hoạt động kinh doanh trong một lĩnh vực, ngành nghề cụ thể theo quy định của pháp luật. Giấy phép này xác nhận doanh nghiệp đã tuân thủ các điều kiện pháp lý cần thiết và được phép thực hiện các hoạt động kinh doanh theo đúng quy định.

Từ khái niệm trên, ta có Giấy phép kinh doanh bán lẻ là một loại giấy phép mà cơ quan có thẩm quyền cấp cho công ty có vốn đầu tư nước ngoài để cho phép họ thực hiện hoạt động bán lẻ hàng hóa tại thị trường Việt Nam, bao gồm có hai loại sau:

• Giấy phép kinh doanh bán lẻ (cho phép hoạt động kinh doanh bán lẻ)
• Giấy phép thành lập cơ sở bán lẻ

Kinh doanh nhà hàng phục vụ tại chỗ có cần xin Giấy phép kinh doanh không?

Theo quy định tại Nghị định 09/2018/NĐ-CP, bán lẻ được định nghĩa là hoạt động bán hàng hóa cho cá nhân, hộ gia đình, tổ chức khác để sử dụng vào mục đích tiêu dùng. Đối với mô hình nhà hàng, quán ăn thuần túy phục vụ tại chỗ, hoạt động này được pháp luật phân loại là cung cấp dịch vụ ăn uống (thuộc nhóm CPC 642 và CPC 643 theo cam kết quốc tế) chứ không phải là hoạt động mua bán hàng hóa.

Do đó, nếu nhà hàng chỉ thuần túy chế biến đồ ăn, thức uống và phục vụ thực khách dùng bữa ngay tại không gian của nhà hàng, doanh nghiệp không bắt buộc phải xin cấp Giấy phép kinh doanh (để bán lẻ) hay Giấy phép lập cơ sở bán lẻ. Đối với mô hình này, trọng tâm pháp lý mà nhà đầu tư cần tuân thủ chủ yếu xoay quanh các điều kiện về mặt bằng, an toàn vệ sinh thực phẩm, phòng cháy chữa cháy và bảo vệ môi trường.

Trường hợp nào nhà hàng FDI bắt buộc phải xin Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ?

Dù hoạt động cốt lõi là cung cấp dịch vụ ăn uống, nhưng thực tiễn cho thấy nhiều nhà hàng FDI thường mở rộng mô hình để tối ưu doanh thu bằng cách mở rộng mô hình kinh doanh, khi bán thêm các loại sản phẩm do nhà hàng sản xuất, đóng gói đến tay người tiêu dùng. Các sản phẩm này có hạn sản sử dụng, có nhãn mác thông thường. Như vậy, theo Nghị định 09/2018/NĐ-CP, nhà đầu tư nước ngoài bắt buộc phải xin giấy phép nếu phát sinh một trong các hoạt động sau,:

• Bán lẻ hàng hóa (sản phẩm đóng gói mang về): Nếu nhà hàng có thêm hoạt động trưng bày và bán các sản phẩm thương mại có đóng gói, có hạn sử dụng mang yếu tố hàng hóa (như nước sốt đóng chai, gia vị, cà phê đóng gói, đồ ăn chế biến sẵn, thực phẩm nhập khẩu, hoặc bán rượu chai mang về), đây đã cấu thành hành vi thực hiện quyền phân phối bán lẻ hàng hóa. Trong trường hợp này, công ty FDI bắt buộc phải xin cấp Giấy phép kinh doanh.

• Bán hàng hóa qua sàn Thương mại điện tử (bán online): Tương tự, nếu nhà hàng không chỉ phục vụ tại chỗ mà còn đăng bán các sản phẩm đóng gói này trên mạng, website riêng hoặc các ứng dụng giao hàng, sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp cần có Giấy phép kinh doanh có mã ngành phân phối bán lẻ thực phẩm/đồ uống.

• Xin Giấy phép thành lập cơ sở bán lẻ: Theo định nghĩa được quy định tại Nghị định này, cơ sở bán lẻ là địa điểm thực hiện hoạt động bán lẻ. Doanh nghiệp FDI có quyền đề nghị cấp giấy phép này sau khi đã có Giấy phép kinh doanh. Theo quan điểm của cơ quan quản lý, khi nhà hàng trực tiếp tiến hành các giao dịch, trưng bày và giao nhận hàng hóa bán lẻ hữu hình với khách hàng ngay tại mặt bằng của mình, thì địa điểm đó được xem là một cơ sở bán lẻ. Vì vậy, bên cạnh Giấy phép kinh doanh, doanh nghiệp phải xin cấp thêm Giấy phép thành lập cơ sở bán lẻ cho chính địa điểm nhà hàng đó.

   

Các rủi ro pháp lý doanh nghiệp FDI thường bỏ sót

Khi mở rộng chuỗi và mô hình kinh doanh, các doanh nghiệp F&B có vốn nước ngoài thường gặp phải những thiếu sót dễ dẫn đến bị xử phạt hoặc đình chỉ hoạt động:

Thứ nhất, nhầm lẫn ranh giới giữa Dịch vụ và Bán lẻ: Nhiều doanh nghiệp chủ quan cho rằng đã đăng ký kinh doanh ngành nhà hàng thì được phép bán tất cả các sản phẩm liên quan đến ẩm thực. Việc tận dụng một góc nhà hàng để mở quầy bán quà lưu niệm, đồ hộp, hay gia vị mang thương hiệu nhà hàng mà chưa xin thêm giấy phép là một vi phạm phổ biến.

Thứ hai, chỉ xin Giấy phép kinh doanh nhưng quên Giấy phép lập cơ sở bán lẻ: Đối với các doanh nghiệp đã xin được Giấy phép kinh doanh trước đó, khi mở thêm các điểm nhà hàng mới có kết hợp trưng bày, bán lẻ sản phẩm, họ thường bỏ sót thủ tục xin cấp thêm Giấy phép lập cơ sở bán lẻ cho các địa điểm nhà hàng mở rộng này. Các doanh nghiệp trong trường hợp này thường bỏ sót giấy pháp lập cơ sở bán lẻ. Việc bỏ sót giấy phép càng trở nên nghiêm trọng khi doanh nghiệp mở chuỗi. Từ điểm nhà hàng có kết hợp bán lẻ thứ hai trở đi, pháp luật gọi đây là lập cơ sở bán lẻ ngoài cơ sở bán lẻ thứ nhất. Việc cấp phép cho các cơ sở này không chỉ dừng ở bước nộp hồ sơ thông thường, mà trong một số trường hợp như cơ sở bán lẻ có diện tích từ 500m2 trở lên và không nằm trong trung tâm thương mại thì doanh nghiệp còn phải trải qua quy trình kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT) do Hội đồng ENT cấp tỉnh đánh giá. Đây là một thủ tục phức tạp và mất nhiều thời gian.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp F&B lầm tưởng rằng một Giấy phép kinh doanh có thể dùng chung cho toàn bộ chuỗi nhà hàng. Khi cơ quan chức năng tiến hành thanh tra, kiểm tra thực tế mặt bằng hoặc kiểm tra thông tin quảng cáo trên mạng lưới internet, việc phát hiện các chi nhánh nhà hàng đang trưng bày, bán hàng hóa mang về mà không có Giấy phép lập cơ sở bán lẻ tương ứng sẽ dẫn đến việc doanh nghiệp bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc gỡ bỏ quầy hàng, hoặc nghiêm trọng hơn là bị đình chỉ hoạt động

Thứ ba, nguy cơ bị kiểm tra qua thông tin trên không gian mạng: Khi cơ quan có thẩm quyền khi xem xét cấp phép hoặc thanh tra không chỉ dựa trên hồ sơ giấy tờ doanh nghiệp nộp. Họ còn kiểm tra chéo qua các thông tin doanh nghiệp tự cung cấp trên Internet, Website, Fanpage, mạng xã hội hay các ứng dụng giao hàng. Nếu trên mạng quảng cáo rầm rộ việc bán các sản phẩm đóng gói mang về mà trên thực tế doanh nghiệp chưa được cấp phép bán lẻ, cơ quan chức năng có cơ sở để từ chối các thủ tục xin phép khác hoặc tiến hành xử phạt.

Như vậy, nếu chỉ kinh doanh dịch vụ ẩm thực tại chỗ, nhà hàng FDI không cần giấy phép bán lẻ. Tuy nhiên, một khi nhà hàng tham gia vào việc thương mại hóa các sản phẩm hữu hình như bán sản phẩm đóng gói, bán qua sàn thương mại điện tử, doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về phân phối hàng hóa và bắt buộc phải sở hữu đồng thời Giấy phép kinh doanh và Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.

Hồ sơ xin cấp giấy phép kinh doanh:

Sau khi xác định các điều kiện cấp phép và đặc thù ngành nghề kinh doanh, doanh nghiệp sẽ tiến hành xây dựng phương án kinh doanh và hoàn thiện hồ sơ pháp lý cần thiết. Trong giai đoạn này, cần chuẩn bị một hồ sơ xin cấp Giấy phép kinh doanh bán lẻ theo quy định tại Điều 12 Nghị định 09/2018/NĐ-CP, bao gồm:

• Đơn đề nghị cấp Giấy phép kinh doanh Mẫu số 01 đính kèm Nghị định;

• Bản giải trình;

• Tài liệu của cơ quan thuế chứng minh không còn nợ thuế quá hạn;

• Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Giấy chứng nhận đăng ký đầu.

Trong đó, bản giải trình xin cấp giấy phép kinh doanh cần trình bày rõ kế hoạch kinh doanh, năng lực tài chính, hệ thống phân phối và tác động đối với thị trường. Cơ quan có thẩm quyền sẽ dựa trên bản giải trình này để đánh giá tính khả thi, mức độ phù hợp và hiệu quả của dự án đầu tư.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị đầy đủ các tài liệu pháp lý như tài liệu về tài chính, hợp đồng thuê địa điểm bán lẻ và các hồ sơ liên quan khác theo yêu cầu của cơ quan cấp phép nhằm đảm bảo quá trình thẩm định và cấp phép được diễn ra thuận lợi.

Để được tư vấn pháp luật về Quy trình xin giấy phép kinh doanh và cần tư vấn hơn về trường hợp của mình có phải xin giấy phép kinh doanh hay không, bạn có thể liên hệ với Luật sư của BKCLAW theo các thông tin sau:

Điện thoại: 0909 073 692

Email:info@bkclaw.vn

VP Quận 1: Tầng 9 Tòa nhà Diamond Plaza, 34 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, Tp. Hồ Chí Minh

VP Bình Tân: 41 Tên Lửa, Phường An Lạc, Tp. Hồ Chí Minh