Sai lầm phổ biến khi thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài

Hiện nay, Việt Nam đang tiếp tục khẳng định vị thế là điểm đến chiến lược hàng đầu của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài tại khu vực Đông Nam Á nhờ có lợi thế về môi trường chính trị ổn định và chính sách hội nhập kinh tế sâu rộng. Cùng với đó sự có hiệu lực của hệ thống pháp luật đầu tư- doanh nghiệp mới như Luật Đầu tư số 143/2025/QH15, Nghị định số 96/2026/NĐ-CP và Nghị định số 296/2026/NĐ-CP, khung pháp lý dành cho nhà đầu tư nước ngoài đã mở ra nhiều cơ chế thuận lợi nhưng đồng thời cũng siết chặt các chuẩn mực tuân thủ hơn. Tuy nhiên, thực tế khi tư vấn pháp lý tại BKC Law cho thấy, không ít nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp cận thủ tục thành lập doanh nghiệp theo tư duy cố gắng làm cho xong hồ sơ hành chính thay vì quản trị rủi ro pháp lý toàn diện lâu dài cho dự án. Những sai sót xuất phát từ khâu tiền kiểm có thể dẫn đến hậu quả nặng nề, từ việc hồ sơ bị ách tắc, dự án bị đình trệ cho đến nguy cơ bị xử phạt, vô hiệu hóa giao dịch hoặc thu hồi giấy phép. Nhằm hỗ trợ các nhà đầu tư chủ động phòng ngừa rủi ro và tối ưu hóa cấu trúc đầu tư, BKC Law sẽ tổng hợp và phân tích 5 nhóm sai lầm phổ biến nhất khi khi thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong bài viết dưới đây: 

SAI LẦM VỀ LỰA CHỌN NGÀNH NGHỀ VÀ ĐIỀU KIỆN TIẾP CẬN THỊ TRƯỜNG 

Nhà đầu tư nước ngoài thường lựa chọn ngành nghề kinh doanh thuần túy dựa trên nhu cầu thương mại hoặc tự tra cứu mã ngành Kinh tế Việt Nam (VSIC) mà không đánh giá chính xác tư cách tiếp cận thị trường của mình. Nhiều nhà đầu tư mặc định rằng mọi lĩnh vực tại Việt Nam đều cho phép thành lập công ty 100% vốn nước ngoài. Trong khi đó Luật quy định, theo Điều 8 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 và Điều 15 Phụ lục I Nghị định số 96/2026/NĐ-CP, Việt Nam quản lý đầu tư nước ngoài theo phương pháp chọn bỏ, tức là được tự do làm mọi thứ, trừ những điều luật ghi rõ là cấm. Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường được chia rõ thành hai nhóm: 

• Ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường: Nhà đầu tư nước ngoài hoàn toàn không được phép đầu tư (Mục A Phụ lục I).

• Ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện: Nhà đầu tư phải đáp ứng các điều kiện về tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ, hình thức đầu tư (như bắt buộc liên doanh với đối tác Việt Nam), phạm vi hoạt động, năng lực nhà đầu tư và đối tác tham gia (Mục B Phụ lục I)

Do đó khi rơi vào nhóm ngành có trong 2 nhóm trên, nhà đầu tư nước ngoài không đương nhiên được phép được phép thành lập công ty hoặc thậm chí không được phép đầu tư với một số ngành nghề khi Việt Nam cấm. Nếu vẫn va vào sai lầm này, hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư sẽ bị từ chối hoặc bị yêu cầu sửa đổi, bổ sung kéo dài từ 1 đến 3 tháng. Trường hợp cơ quan đăng ký cấp phép do sai sót thẩm định, doanh nghiệp sau đó vẫn đứng trước rủi ro bị đình chỉ hoạt động hoặc thu hồi giấy phép khi thanh tra phát hiện vi phạm cam kết WTO hoặc các điều ước quốc tế.

Do đó, nhà đầu tư cần rà soát kỹ và cập nhật các quy định pháp luật chuyên ngành liên quan như danh mục Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP, biểu cam kết WTO và các hiệp định thương mại tự do (FTAs) mà Việt Nam là thành viên,trước khi chốt danh mục ngành nghề trong hồ sơ xin cấp IRC và ERC. Trên cơ sở đó, thiết kế cấu trúc sở hữu vốn phù hợp ngay từ ban đầu. 

SAI LẦM VỀ BỎ QUA GIẤY PHÉP CON CHUYÊN NGÀNH VÀ CHỌN SAI ĐỊA ĐIỂM THỰC HIỆN DỰ ÁN 

 Rất nhiều trường hợp nhà đầu tư lầm tưởng rằng sau khi cầm trên tay Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là đã có thể đi vào hoạt động kinh doanh ngay. Do đó họ thường vội vã ký hợp đồng thuê địa điểm như căn hộ chung cư, nhà dân trong khu dân cư hoặc đất không đúng quy hoạch để làm trụ sở, nhà xưởng, địa điểm kinh doanh mà bỏ sót các giấy phép con khác khi tiến hành thực hiện dự án. Các giấy phép con đó có thể là: Giấy phép kinh doanh, giấy chứng nhận đủ điều kiện, hoặc phê duyệt An toàn phòng cháy chữa cháy, đánh giá tác động môi trường,…được quy định trong Luật Đầu tư số 143/2025/QH15.

Khi mắc phải sai lầm này, doanh nghiệp dễ dàng rơi vào tình trạng tê liệt vận hành dù đã đăng ký công ty nhưng không thể ra mắt sản phẩm hay cung cấp dịch vụ. Việc đặt trụ sở sai quy định dẫn đến bị xử phạt hành chính, bị từ chối cấp giấy phép con, phải hủy hợp đồng thuê và chịu thiệt hại nặng nề về chi phí cọc, chi phí mặt bằng và lượng nhân sự chờ việc.

Do đó, trước khi triển khai dự án, các doanh nghiệp FDI cần xác định rõ các thủ tục và giấy phép thiết yếu. Để quá trình này diễn ra an toàn và hiệu quả, doanh nghiệp nên tiến hành thẩm định pháp lý kỹ lưỡng. Về vấn đề này, đội ngũ chuyên gia và luật sư của BKC Law luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ tư vấn chuyên sâu và đưa ra các giải pháp tối ưu cho Quý doanh nghiệp. 

SAI LẦM TRONG KÊ KHAI MỨC VỐN VÀ VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ TÀI KHOẢN VỐN ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP 

Nhà đầu tư thường xác định mức vốn đăng ký không phù hợp khi đăng kí cấp giấy phép đầu tư khi kê khai quá thấp so với quy mô dự án dẫn đến bị từ chối do không chứng minh đủ năng lực tài chính, hoặc kê khai quá cao theo cảm tính nhưng không có khả năng góp đủ. Đặc biệt, sai lầm cực kỳ phổ biến là chuyển tiền góp vốn qua tài khoản thanh toán thông thường, dùng tài khoản cá nhân nộp thay hoặc không mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp. Theo quy định về quản lý ngoại hối tại Thông tư số 06/2019/TT-NHNN và quy định pháp luật đầu tư hiện hành, doanh nghiệp FDI bắt buộc phải mở Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA) tại một ngân hàng thương mại được phép tại Việt Nam. Mọi giao dịch chuyển vốn góp, điều chuyển vốn vay nước ngoài, và chuyển lợi nhuận hợp pháp ra nước ngoài đều phải thực hiện duy nhất qua tài khoản DICA này. Luật Doanh nghiệp quy định chủ sở hữu hoặc thành viên phải góp đủ vốn điều lệ trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp ERC.

 Nếu quá hạn 90 ngày không góp đủ vốn, doanh nghiệp phải làm thủ tục điều chỉnh IRC, gia hạn thời hạn góp vốn và bị phạt vi phạm hành chính. Nếu chuyển tiền sai tài khoản DICA, dòng tiền sẽ không được Ngân hàng Nhà nước và cơ quan Thuế công nhận là vốn góp hợp pháp. Doanh nghiệp đối mặt với rủi ro không thể chuyển lợi nhuận về nước sau này và phải thực hiện thủ tục tra soát, trả lại tiền vô cùng phức tạp.

Vì vậy, các doanh nghiệp còn xây dựng kế hoạch tài chính khả thi, cân đối vốn điều lệ phù hợp với chi phí vận hành thực tế tối thiểu trong 1-2 năm đầu. Ngay sau khi được cấp ERC, việc đầu tiên là kích hoạt mở tài khoản DICA tại ngân hàng, nhà đầu tư chuyển đúng nội dung góp vốn vào tài khoản DICA trong đúng thời hạn 90 ngày.

SAI LẦM VỀ CHUẨN BỊ HỒ SƠ PHÁP LÝ NGOẠI QUỐC VÀ LỰA CHỌN CẤU TRÚC ĐỨNG TÊN HỘ. 

Về mặt chuẩn bị hồ sơ pháp lý, nhà đầu tư trực tiếp nộp các tài liệu pháp lý do nước ngoài cấp như hộ chiếu, Giấy đăng ký kinh doanh của công ty mẹ, các báo cáo tài chính mà chưa qua thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự. Nghiêm trọng hơn, nhằm né tránh thủ tục thẩm định FDI phức tạp hoặc né hạn chế ngành nghề, nhiều nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn giải pháp nhờ cá nhân hoặc tổ chức Việt Nam đứng tên hộ thành lập công ty. Đây là vấn đề luôn hiện hữu và tiềm ẩn rất nhiều rủi ro pháp lý cho đôi bên khi chọn cách lách luật này. BKC cũng đã phân tích về các rủi ro pháp lý này tại các bài viết liên quan .

• Nghị định số 96/2026/NĐ-CP và Nghị định số 296/2026/NĐ-CP quy định các tài liệu do cơ quan nước ngoài cấp bắt buộc phải được Hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng, chứng thực chữ ký người dịch theo đúng quy chuẩn mới có giá trị pháp lý tại Việt Nam.

• Nghị định số 296/2026/NĐ-CP (Điều 1 khoản 1 sửa đổi) quy định rõ: “Chủ sở hữu, cổ đông, thành viên của công ty thực hiện đầy đủ quy định về tài sản góp vốn… không đứng tên thay người khác để góp vốn vào doanh nghiệp”.

• Đồng thời, Điều 17 & 18 Nghị định số 296/2026/NĐ-CP đưa vào cơ chế bắt buộc kê khai Chủ sở hữu hưởng lợi. Cơ quan đăng ký kinh doanh sẽ rà soát từng cấp sở hữu để xác định cá nhân có quyền kiểm soát cuối cùng trên thực tế

Khi hồ sơ thiếu hợp pháp hóa lãnh sự sẽ bị trả lại ngay lập tức, làm lãng phí từ 2-4 tuần xử lý lại. Đối với cấu trúc đứng tên hộ, giao dịch sẽ bị coi là giao dịch dân sự giả tạo. Khi phát sinh tranh chấp hoặc kiểm tra chuyên ngành, Tòa án sẽ tuyên vô hiệu hợp đồng đứng tên hộ, nhà đầu tư nước ngoài mất trắng quyền kiểm soát và tài sản đầu tư. Do đó, nhà đầu tư khi chuẩn bị hồ sơ phải thực hiện quy chuẩn hóa hồ sơ ngoại quốc ngay từ bước chuẩn bị và nói không với cấu trúc đứng tên tên hộ. Hãy đầu tư minh bạch thông qua thủ tục thành lập công ty FDI trực tiếp hoặc M&A mua phần vốn góp theo đúng trình tự pháp luật.  

SAI LẦM VỀ BỎ QUÊN NGHĨA VỤ PHÁP LÝ VÀ CHẾ ĐỘ BÁO CÁO SAU THÀNH LẬP 

Sau khi công ty chính thức có đầy đủ Giấy phép, nhà đầu tư chỉ tập trung vào hoạt động kinh doanh mà bỏ quên hoàn toàn các nghĩa vụ pháp lý định kỳ sau thành lập. Tại Điều 47 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 và Điều 94 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP có quy định tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư có nghĩa vụ thực hiện chế độ báo cáo định kỳ nộp trực tuyến qua hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư bao gồm:

• Báo cáo hàng quý: Thực hiện trước ngày 10 của tháng đầu quý sau quý báo cáo (về vốn thực hiện, doanh thu, xuất nhập khẩu, lao động, thuế).
• Báo cáo hàng năm: Thực hiện trước ngày 31 tháng 3 của năm sau (bổ sung chỉ tiêu lợi nhuận, thu nhập lao động, chi phí R&D, môi trường, công nghệ).

Doanh nghiệp không thực hiện báo cáo sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính, bị liệt vào danh sách cảnh báo doanh nghiệp rủi ro cao trên hệ thống quản lý. Khi doanh nghiệp có nhu cầu điều chỉnh dự án (tăng vốn, mở rộng ngành nghề), cơ quan đăng ký đầu tư sẽ từ chối giải quyết hồ sơ cho đến khi xử lý xong vi phạm. Ngoài ra, việc vi phạm này còn gây ảnh hưởng trực tiếp đến việc xin cấp Giấy phép lao động và Thẻ tạm trú cho đội ngũ chuyên gia nước ngoài. Doanh nghiệp FDI cần thiết lập lịch theo dõi tuân thủ ngay từ ngày đầu hoạt động. Nên sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý thường xuyên của các đơn vị luật chuyên nghiệp để đảm bảo các nghĩa vụ báo cáo đầu tư, kê khai thuế, lao động và BHXH luôn được thực hiện chuẩn xác, đúng hạn. Về vấn đề này, đội ngũ chuyên gia và luật sư của BKC Law luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ tư vấn chuyên sâu và đưa ra các giải pháp tối ưu cho Quý doanh nghiệp. 

Với đội ngũ Luật sư và Chuyên gia tư vấn đầu tư giàu kinh nghiệm, để được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ kịp thời về các vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ BKCLAW theo các thông tin sau:

Điện thoại: 0909 073 692

Email:  info@bkclaw.vn

VP Quận 1:  Tầng 9 Tòa nhà Diamond Plaza, 34 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, Tp. Hồ Chí Minh

VP Bình Tân: 41 Tên Lửa, Phường An Lạc, Tp. Hồ Chí Minh