Tầng 9 Tòa nhà Diamond Plaza, 34 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP Hồ Chí Minh

info@bkclaw.vn

0901 333 341

|

Khi một người quản lý toàn bộ tài sản thừa kế, có đồng nghĩa với việc họ có quyền sở hữu toàn bộ tài sản đó?

5
(2)

Trong nhiều gia đình, sau khi một người qua đời, việc một thành viên đứng ra quản lý toàn bộ di sản là điều khá phổ biến. Người này có thể giữ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quản lý sổ tiết kiệm, thu tiền cho thuê nhà, trực tiếp sử dụng tài sản hoặc thay mặt các thành viên giải quyết những công việc liên quan đến di sản.

Tuy nhiên, trên thực tế, không ít tranh chấp phát sinh khi người đang quản lý tài sản cho rằng mình có toàn quyền định đoạt hoặc các thành viên khác cho rằng quyền thừa kế của mình bị xâm phạm. Nhiều người cũng có quan niệm rằng việc quản lý tài sản trong thời gian dài hoặc đang giữ toàn bộ giấy tờ gốc đồng nghĩa với việc trở thành chủ sở hữu hợp pháp của tài sản đó.

Đây là quan điểm chưa chính xác. Theo quy định của pháp luật, việc quản lý, chiếm giữ hoặc sử dụng di sản không đồng nghĩa với việc xác lập quyền sở hữu đối với toàn bộ tài sản thừa kế. Quyền quản lý tài sản và quyền sở hữu tài sản là hai vấn đề pháp lý hoàn toàn khác nhau và cần được xem xét trên cơ sở quy định của pháp luật cũng như hồ sơ của từng vụ việc.

 

Người quản lý di sản không mặc nhiên là chủ sở hữu của toàn bộ tài sản

Bộ luật Dân sự năm 2015 đã phân biệt rõ giữa “người quản lý di sản” “người thừa kế”.

Theo Điều 616 Bộ luật Dân sự năm 2015, người quản lý di sản có thể do người lập di chúc chỉ định, do những người thừa kế thỏa thuận cử ra hoặc do cơ quan có thẩm quyền chỉ định trong một số trường hợp. Việc được giao quản lý di sản chỉ nhằm mục đích bảo quản, duy trì và thực hiện các công việc cần thiết đối với khối tài sản trước khi được phân chia.

Đồng thời, Điều 617 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định người quản lý di sản có các nghĩa vụ như bảo quản tài sản, không được bán, trao đổi, tặng cho, cầm cố, thế chấp hoặc định đoạt tài sản bằng hình thức khác nếu không được những người thừa kế đồng ý hoặc pháp luật có quy định khác.

Điều đó có nghĩa, dù đang trực tiếp quản lý toàn bộ tài sản, người quản lý cũng không có quyền tự mình xác lập quyền sở hữu hoặc tự ý quyết định số phận pháp lý của di sản.

 

Giữ giấy tờ gốc không đồng nghĩa với quyền định đoạt tài sản

 

Khi một người quản lý toàn bộ tài sản thừa kế, có đồng nghĩa với việc họ có quyền sở hữu toàn bộ tài sản đó?

Trong nhiều vụ việc, người đang giữ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy đăng ký xe, sổ tiết kiệm hoặc hồ sơ doanh nghiệp thường cho rằng mình có quyền quyết định đối với tài sản đó. Tuy nhiên, giấy tờ chỉ là căn cứ chứng minh quyền đối với tài sản chứ không phải căn cứ duy nhất xác lập quyền sở hữu.

Đối với bất động sản, Điều 26 Luật Đất đai năm 2024 quy định Nhà nước bảo hộ quyền sử dụng đất hợp pháp của người sử dụng đất. Việc chuyển quyền sử dụng đất hoặc thực hiện các giao dịch liên quan phải đáp ứng các điều kiện và trình tự theo quy định của pháp luật.

Do đó, việc một người đang giữ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không đồng nghĩa với việc họ có quyền tự ý chuyển nhượng, tặng cho hoặc thế chấp tài sản nếu quyền sử dụng đất đó đang thuộc khối di sản chưa được phân chia.

Tương tự, đối với phần vốn góp hoặc cổ phần trong doanh nghiệp, quyền của người thừa kế còn phải được xác lập theo quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2020 và điều lệ công ty. Người đang giữ hồ sơ doanh nghiệp hoặc trực tiếp điều hành công ty cũng không mặc nhiên trở thành chủ sở hữu của toàn bộ phần vốn thuộc di sản.

 

Việc sử dụng hoặc thu lợi từ di sản cần được xem xét trên cơ sở quyền của các đồng thừa kế

 

Một tình huống khá phổ biến là một người trực tiếp quản lý nhà đất và thu toàn bộ tiền cho thuê trong nhiều năm, hoặc sử dụng toàn bộ tài sản để kinh doanh mà không chia lợi ích cho các đồng thừa kế.

Theo Điều 660 Bộ luật Dân sự năm 2015, việc phân chia di sản được thực hiện theo di chúc hoặc theo quy định của pháp luật. Trước thời điểm di sản được chia, nếu có nhiều người cùng được hưởng thừa kế thì về nguyên tắc, quyền và lợi ích của các đồng thừa kế đều cần được tôn trọng.

Điều này không đồng nghĩa người quản lý không được khai thác tài sản, nhưng việc quản lý, sử dụng hoặc thu hoa lợi, lợi tức từ di sản cần được thực hiện minh bạch và phù hợp với thỏa thuận của những người thừa kế hoặc theo quy định của pháp luật.

Trong nhiều trường hợp, các khoản tiền thuê nhà, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh hoặc hoa lợi phát sinh từ tài sản cũng trở thành nội dung tranh chấp nếu người quản lý không thực hiện việc quản lý một cách công khai hoặc không chứng minh được các khoản chi phí đã phát sinh.

 

Khi nào người quản lý có thể phát sinh tranh chấp với các đồng thừa kế?

Trên thực tế, việc một người đứng ra quản lý di sản không phải là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tranh chấp. Mâu thuẫn thường phát sinh khi quyền và nghĩa vụ của người quản lý không được xác định rõ hoặc việc quản lý vượt quá phạm vi được phép.

Một số tình huống thường gặp bao gồm:

– Tự ý chuyển nhượng, thế chấp hoặc tặng cho tài sản thuộc khối di sản;

– Không công khai việc quản lý tiền thuê, lợi nhuận hoặc các khoản thu từ tài sản;

– Không bàn giao giấy tờ hoặc tài sản khi các đồng thừa kế có yêu cầu hợp lý;

– Cho rằng việc quản lý lâu dài làm phát sinh quyền sở hữu đối với toàn bộ tài sản;

– Cản trở các đồng thừa kế thực hiện quyền của mình đối với di sản.

Trong những trường hợp này, tranh chấp không chỉ liên quan đến quyền hưởng di sản mà còn có thể phát sinh các yêu cầu về chia di sản, yêu cầu hoàn trả tài sản, thanh toán hoa lợi, lợi tức hoặc bồi thường thiệt hại nếu có căn cứ theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015.

 

Góc nhìn của luật sư: Cần phân biệt rõ quyền quản lý và quyền sở hữu

Trong thực tiễn hành nghề, nhiều khách hàng tìm đến luật sư khi phát hiện một thành viên trong gia đình đã quản lý toàn bộ tài sản nhiều năm và cho rằng mình là chủ sở hữu duy nhất. Ngược lại, cũng có trường hợp người quản lý cho rằng bản thân đã bỏ nhiều công sức giữ gìn tài sản nên đương nhiên được hưởng nhiều hơn những người khác.

Tuy nhiên, việc xác định quyền của mỗi bên không thể chỉ dựa trên thời gian quản lý hoặc việc đang giữ giấy tờ. Luật sư sẽ phải đánh giá đồng thời nhiều yếu tố như:

– Có hay không di chúc hợp pháp;

– Di sản đã được phân chia hay chưa;

– Việc quản lý tài sản dựa trên thỏa thuận của các đồng thừa kế hay theo chỉ định của người để lại di sản;

– Quá trình quản lý có phát sinh việc định đoạt hoặc thu lợi từ tài sản hay không;

– Có căn cứ chứng minh quyền sở hữu riêng đối với tài sản đang tranh chấp hay không.

Việc đánh giá đầy đủ các yếu tố này giúp xác định đúng quyền và nghĩa vụ của từng người, đồng thời hạn chế tình trạng hiểu sai rằng việc quản lý hoặc sử dụng tài sản trong thời gian dài đồng nghĩa với việc được pháp luật công nhận quyền sở hữu.

Việc một người quản lý toàn bộ tài sản thừa kế là điều thường gặp và trong nhiều trường hợp còn cần thiết để bảo đảm khối di sản được gìn giữ, khai thác và không bị thất thoát trước khi phân chia. Tuy nhiên, quyền quản lý không đồng nghĩa với quyền sở hữu, cũng không làm mất đi quyền hưởng di sản của các đồng thừa kế theo quy định của pháp luật.

Do đó, khi phát sinh tranh chấp liên quan đến việc quản lý, sử dụng hoặc định đoạt di sản, các bên cần xem xét toàn diện hồ sơ, nguồn gốc tài sản, di chúc (nếu có), thỏa thuận giữa các đồng thừa kế và các quy định pháp luật có liên quan thay vì chỉ dựa vào việc ai là người đang giữ giấy tờ hoặc trực tiếp quản lý tài sản.

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý đối với từng vụ việc cụ thể. Trước khi thực hiện việc quản lý, phân chia hoặc giải quyết tranh chấp liên quan đến di sản thừa kế, Quý khách nên tham vấn luật sư để được đánh giá đầy đủ hồ sơ, xác định đúng quyền và nghĩa vụ của các bên, từ đó lựa chọn phương án phù hợp nhằm bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Để được tư vấn chuyên sâu và hỗ trợ kịp thời về các vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ BKCLAW theo các thông tin sau:

Điện thoại: 0901333341

Email: info@bkclaw.vn

VP Quận 1:Tầng 9 Tòa nhà Diamond Plaza, 34 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, Tp. Hồ Chí Minh

VP Bình Tân: 41 Tên Lửa, Phường An Lạc, Tp. Hồ Chí Minh

Facebook Comments Box

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 5 / 5. Vote count: 2

No votes so far! Be the first to rate this post.

Khuyến Cáo:

Các thông tin trên chỉ mang tính tham khảo. Vui lòng liên hệ để được biết thông tin chi tiết

Liên hệ
Hotline:0909 073 692

Tìm và liên hệ chúng tôi

Văn Phòng Quận Bình Tân

41 Tên Lửa, phường An Lạc, TP Hồ Chí Minh

info@bkclaw.vn

0909 073 692

Văn Phòng Quận 1

Tầng 9 Diamond Plaza 34 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh

info@bkclaw.vn

0909 073 692

NHẬN TƯ VẤN PHÁP LUẬT

Vui lòng để lại thông tin bên dưới. Luật BKC sẽ liên hệ ngay.
Form tư vấn VIE