Tầng 9 Tòa nhà Diamond Plaza, 34 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, TP Hồ Chí Minh

info@bkclaw.vn

0901 333 341

|

THU HỒI CÔNG NỢ DOANH NGHIỆP: QUY TRÌNH VÀ LƯU Ý

0
(0)

Trong hoạt động kinh doanh, tình trạng khách hàng hoặc đối tác chậm thanh toán, không thanh toán đúng hạn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và khả năng vận hành của doanh nghiệp. Tuy nhiên, thu hồi công nợ không đơn thuần là yêu cầu bên nợ trả tiền mà còn đòi hỏi chủ nợ phải xác định chính xác nghĩa vụ thanh toán, chuẩn bị đầy đủ chứng cứ và lựa chọn phương thức xử lý phù hợp. Vậy doanh nghiệp cần thực hiện quy trình thu hồi công nợ như thế nào để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình? Những vấn đề pháp lý nào cần lưu ý để tránh phát sinh tranh chấp hoặc vi phạm pháp luật trong quá trình thu hồi nợ?

THU HỒI CÔNG NỢ DOANH NGHIỆP: QUY TRÌNH VÀ LƯU Ý
THU HỒI CÔNG NỢ DOANH NGHIỆP: QUY TRÌNH VÀ LƯU Ý

Khái quát về công nợ và quyền thu hồi công nợ của doanh nghiệp

Công nợ trong hoạt động doanh nghiệp thường phát sinh từ các giao dịch mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, vay tài sản, thuê tài sản hoặc các hợp đồng khác có nghĩa vụ thanh toán. Khi đến hạn mà bên có nghĩa vụ không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ trả tiền, bên có quyền có thể yêu cầu thanh toán và áp dụng các biện pháp pháp lý để bảo vệ quyền lợi của mình.

 

Theo nguyên tắc thực hiện nghĩa vụ tại Bộ luật Dân sự năm 2015, bên có nghĩa vụ phải thực hiện đúng, đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết. Trường hợp chậm thực hiện nghĩa vụ trả tiền, Điều 357 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định bên chậm trả phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác. Mức lãi suất được xác định theo thỏa thuận của các bên; nếu không có thỏa thuận thì áp dụng theo khoản 2 Điều 468 Bộ luật này.

 

Đối với các khoản nợ phát sinh từ hoạt động thương mại theo Điều 306 Luật Thương mại 2005 quy định “Trường hợp bên vi phạm hợp đồng chậm thanh toán tiền hàng hay chậm thanh toán thù lao dịch vụ và các chi phí hợp lý khác thì bên bị vi phạm hợp đồng có quyền yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền chậm trả đó theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác”.

 

Như vậy, doanh nghiệp không chỉ có quyền yêu cầu bên nợ thanh toán khoản tiền gốc mà còn có thể yêu cầu thanh toán tiền lãi chậm trả nếu đáp ứng điều kiện pháp luật hoặc thỏa thuận hợp đồng. Việc xác định đúng căn cứ phát sinh khoản nợ và cơ sở tính lãi là bước quan trọng trước khi tiến hành thu hồi công nợ.

 

Quy trình thu hồi công nợ doanh nghiệp

Rà soát hồ sơ và xác định chính xác khoản nợ

Trước khi gửi yêu cầu thanh toán, doanh nghiệp cần kiểm tra toàn bộ hồ sơ liên quan để xác định khoản nợ có thực sự phát sinh, đã đến hạn hay chưa và giá trị nghĩa vụ còn phải thanh toán là bao nhiêu.

 

Việc rà soát cần tập trung vào các nội dung như thời hạn thanh toán, điều kiện thanh toán, số tiền đã thanh toán, số tiền còn thiếu, lãi chậm trả và các thỏa thuận về xử lý vi phạm. Đặc biệt, doanh nghiệp cần kiểm tra người ký hợp đồng có đúng thẩm quyền hay không, nghĩa vụ của mình đã được thực hiện đầy đủ chưa và bên nợ có căn cứ hợp pháp nào để từ chối hoặc trì hoãn thanh toán hay không.

 

Theo khoản 1 Điều 91 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định “đương sự có yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình phải thu thập, cung cấp, giao nộp cho Tòa án tài liệu, chứng cứ để chứng minh cho yêu cầu đó là có căn cứ và hợp pháp”. Vì vậy, hồ sơ chứng minh khoản nợ cần được chuẩn bị ngay từ giai đoạn đầu, thay vì đợi đến khi phát sinh tranh chấp mới tiến hành thu thập.

 

Gửi văn bản yêu cầu thanh toán và thương lượng

Sau khi xác định khoản nợ, doanh nghiệp nên gửi văn bản yêu cầu thanh toán đến bên có nghĩa vụ. Văn bản cần thể hiện rõ căn cứ phát sinh khoản nợ, số tiền còn phải thanh toán, thời hạn thanh toán, thông tin tài khoản nhận tiền và hậu quả pháp lý có thể phát sinh nếu bên nợ tiếp tục không thực hiện nghĩa vụ.

 

Doanh nghiệp nên lựa chọn phương thức gửi có thể xác nhận được việc giao nhận, chẳng hạn gửi bảo đảm qua bưu chính, chuyển phát có xác nhận hoặc thư điện tử theo địa chỉ liên hệ đã được các bên sử dụng trong giao dịch. Việc lưu giữ chứng từ gửi và xác nhận nhận văn bản có ý nghĩa quan trọng nếu sau này cần chứng minh doanh nghiệp đã yêu cầu thanh toán.

 

Trong giai đoạn này, các bên có thể thương lượng về phương án thanh toán, bao gồm thanh toán toàn bộ, thanh toán từng đợt hoặc gia hạn thời hạn trả nợ. Nếu thống nhất được phương án xử lý, doanh nghiệp nên lập văn bản ghi nhận rõ số tiền còn nợ, lịch thanh toán, trách nhiệm khi tiếp tục vi phạm và các biện pháp bảo đảm (nếu có).

 

Lưu ý, việc gia hạn hoặc thỏa thuận lại nghĩa vụ thanh toán cần được cân nhắc thận trọng. Doanh nghiệp nên xác định rõ thỏa thuận mới có thay thế thời hạn thanh toán cũ hay không, có điều chỉnh tiền lãi chậm trả hay không và có ảnh hưởng đến quyền khởi kiện hoặc thời hiệu khởi kiện hay không.

 

Khởi kiện tại Tòa án hoặc giải quyết tranh chấp bằng trọng tài

Trường hợp thương lượng không đạt kết quả hoặc bên nợ tiếp tục không thực hiện nghĩa vụ, doanh nghiệp có thể cân nhắc khởi kiện tại Tòa án hoặc yêu cầu giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại nếu có thỏa thuận trọng tài hợp lệ.

 

Đối với phương thức Tòa án: Doanh nghiệp cần chuẩn bị đơn khởi kiện và các tài liệu chứng minh yêu cầu thanh toán, đồng thời xác định đúng Tòa án có thẩm quyền theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 và các văn bản sửa đổi, bổ sung. Từ ngày 01/7/2025, hệ thống Tòa án được tổ chức theo mô hình mới, trong đó Tòa án nhân dân khu vực thực hiện thẩm quyền sơ thẩm đối với nhiều vụ việc dân sự, kinh doanh, thương mại. Do đó, doanh nghiệp cần kiểm tra thẩm quyền theo địa bàn và loại tranh chấp tại thời điểm nộp đơn.

 

Đối với phương thức trọng tài thương mại: Theo Điều 5 Luật Trọng tài thương mại năm 2010, tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài khi các bên có thỏa thuận trọng tài. Thỏa thuận này có thể được xác lập trước hoặc sau khi xảy ra tranh chấp. Phương thức trọng tài thường được doanh nghiệp lựa chọn khi hợp đồng đã có điều khoản trọng tài và các bên muốn giải quyết tranh chấp theo thủ tục không công khai. Phán quyết trọng tài có tính chung thẩm theo quy định của Luật này.

 

Một vấn đề đặc biệt quan trọng là thời hiệu khởi kiện. Đối với tranh chấp thương mại, Điều 319 Luật Thương mại năm 2005 quy định thời hiệu khởi kiện là 02 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm, trừ trường hợp luật chuyên ngành có quy định khác. Đối với tranh chấp hợp đồng dân sự nói chung, Điều 429 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định thời hiệu khởi kiện là 03 năm kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Riêng tranh chấp giải quyết bằng trọng tài, Điều 33 Luật Trọng tài thương mại năm 2010 cũng quy định thời hiệu khởi kiện là 02 năm, trừ trường hợp luật chuyên ngành có quy định khác.

 

Yêu cầu thi hành án để thu hồi khoản nợ

Sau khi có bản án, quyết định của Tòa án hoặc phán quyết trọng tài được công nhận và đủ điều kiện thi hành, doanh nghiệp cần tiếp tục thực hiện thủ tục thi hành án theo quy định pháp luật.

 

Đối với bản án, quyết định thuộc diện thi hành theo yêu cầu, doanh nghiệp có thể gửi đơn yêu cầu đến cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền, kèm theo bản án, quyết định và các tài liệu cần thiết. Cơ quan thi hành án sẽ xem xét điều kiện thi hành và áp dụng các biện pháp theo thẩm quyền để tổ chức thi hành nghĩa vụ.

 

Những lưu ý pháp lý quan trọng khi thu hồi công nợ

Không sử dụng dịch vụ đòi nợ thuê trái quy định

Một vấn đề doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là pháp luật Việt Nam cấm kinh doanh dịch vụ đòi nợ. Cụ thể, điểm h khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 quy định kinh doanh dịch vụ đòi nợ là ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh. Luật này có hiệu lực từ ngày 01/3/2026.

 

Do đó, doanh nghiệp cần phân biệt giữa việc tự tổ chức thu hồi khoản nợ của mình với việc thuê một tổ chức khác cung cấp dịch vụ đòi nợ như một hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp có thể sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý, luật sư để rà soát hồ sơ, soạn thảo văn bản, tham gia thương lượng hoặc đại diện thực hiện thủ tục tố tụng theo quy định. Tuy nhiên, không nên giao kết hợp đồng với đơn vị cung cấp dịch vụ đòi nợ thuê trái pháp luật.

 

Không sử dụng biện pháp đe dọa, cưỡng ép hoặc xâm phạm quyền của bên nợ

Việc bên nợ chậm thanh toán không đồng nghĩa với việc chủ nợ được quyền tự ý chiếm giữ tài sản, đe dọa, sử dụng vũ lực, gây rối tại trụ sở hoặc công khai thông tin nhằm gây sức ép trái pháp luật. Các hành vi này có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý độc lập, thậm chí bị xử lý hành chính hoặc hình sự tùy theo tính chất, mức độ vi phạm.

 

Chủ động kiểm soát thời hiệu và bảo toàn chứng cứ

Thời gian kéo dài có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc thu thập chứng cứ, xác định người đại diện, tình trạng pháp lý hoặc khả năng tài chính của bên nợ. Vì vậy, doanh nghiệp nên thiết lập quy trình theo dõi công nợ định kỳ, xác định thời điểm đến hạn, ghi nhận các lần yêu cầu thanh toán và lưu trữ đầy đủ hồ sơ giao dịch.

 

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý quy định về bắt đầu lại thời hiệu khởi kiện tại Điều 157 Bộ luật Dân sự năm 2015. Theo đó, thời hiệu khởi kiện có thể bắt đầu lại khi bên có nghĩa vụ thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ, thực hiện một phần nghĩa vụ hoặc các bên đã tự hòa giải với nhau. Đối với hoạt động thu hồi công nợ, doanh nghiệp nên chủ động lập biên bản xác nhận công nợ, ghi nhận cam kết thanh toán hoặc thỏa thuận trả nợ theo từng đợt để có cơ sở chứng minh việc bên nợ thừa nhận nghĩa vụ. Trường hợp bên nợ không thực hiện đúng cam kết, doanh nghiệp cần xác định lại thời điểm bắt đầu và thời hạn khởi kiện trên cơ sở sự kiện làm bắt đầu lại thời hiệu, đồng thời xem xét nội dung thỏa thuận mới về thời hạn thanh toán. Không nên chỉ dựa vào việc bên nợ liên tục hứa hẹn trả tiền để trì hoãn việc khởi kiện, bởi việc gửi văn bản nhắc nợ đơn phương không đương nhiên làm bắt đầu lại thời hiệu.

 

Với đội ngũ Luật sư và Chuyên gia pháp lý giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực Đăng ký đầu tư & M&A, BKC LAW cung cấp giải pháp toàn diện cho Nhà đầu tư nước ngoài. Để được tư vấn chuyên sâu về phương án đầu tư tối ưu cho dự án của bạn, vui lòng liên hệ với BKC LAW theo các thông tin sau:

Điện thoại: 0909 073 692

Email: info@bkclaw.vn

VP Quận 1: Tầng 9 Tòa nhà Diamond Plaza, 34 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, Tp. Hồ Chí Minh

VP Bình Tân: 41 Tên Lửa, Phường An Lạc, Tp. Hồ Chí Minh

Facebook Comments Box

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

No votes so far! Be the first to rate this post.

Khuyến Cáo:

Các thông tin trên chỉ mang tính tham khảo. Vui lòng liên hệ để được biết thông tin chi tiết

Liên hệ
Hotline:0909 073 692

Tìm và liên hệ chúng tôi

Văn Phòng Quận Bình Tân

41 Tên Lửa, phường An Lạc, TP Hồ Chí Minh

info@bkclaw.vn

0909 073 692

Văn Phòng Quận 1

Tầng 9 Diamond Plaza 34 Lê Duẩn, Phường Sài Gòn, Thành phố Hồ Chí Minh

info@bkclaw.vn

0909 073 692

NHẬN TƯ VẤN PHÁP LUẬT

Vui lòng để lại thông tin bên dưới. Luật BKC sẽ liên hệ ngay.
Form tư vấn VIE